3 razy AK

Tytuł posta nie jest wynikiem pomyłki. To interesujący przykład pamięci o Armii Krajowej, a pochodzi z 1946 r. i dotyczy ówczesnej sytuacji na terenie powiatu sandomierskiego.

Podczas kwerendy archiwalnej w zespole Komitetu Wojewódzkiego PPR w Kielcach natrafiłem na ciekawą notkę dotyczącą działalności pracowników Wojewódzkiego Urzędu Informacji i Propagandy w Kielcach oraz placówek terenowych. Informowali oni, że terenie powiatu sandomierskiego dochodziło do przypadków niszczenia plakatów zapowiadających organizację referendum ludowego (30 czerwca 1946 r.). Nie były to jednak akcje związane np. ze zrywaniem tego rodzaju materiałów. Jak informowano, nieznane osoby wycięły lub delikatnie wyrywały z plakatów literkę "T", w ten sposób wbrew oficjalnej propagandzie zamiast hasła "3 razy TAK" otrzymywano hasło o zupełnie innym znaczeniu, tj."3 razy AK".

Fotografia przedstawia jeden plakatów "namawiających" do słynnego głosowania 3 razy na tak podczas referendum.

Warto dodać, że dziś takie działania mogą wywoływać uśmiech sympatii. Wówczas stanowiły przejaw rzeczywistego aktu odwagi. Tym bardziej docenić należy postawy owych nieznanych mieszkańców powiatu sandomierskiego.

Bitwa pod Pielaszowem

Powoli kończy się zima Upłynie jeszcze trochę czasu i znów będziemy obchodzić rocznicę akcji "Burza". W regionie sandomierskim łączy się ona ze wspomnieniem o poległych i zamordowanych żołnierzach I batalionu 2 pułku piechoty Legionów AK, którzy wzięli udział w walkach w okolicach Wesołówki i Pielaszowa.

Warto już dziś rozpocząć przygotowania do obchodów. Od czego? Na początek od lektury książek, np. Piotra Sieranta "2 pułk..." czy Piotra Matusaka "Wesołówki" (dokładne opisy w bibliografii).

Jednocześnie uprzejmie proszę o kontakt wszystkich Czytelników, którzy posiadają jakiekolwiek informacje o poległych i zamordowanych pod Pielaszowem i Wesołówką. Być może wspólnie uda się uzupełnić dzieło zapoczątkowane jeszcze w latach osiemdziesiątych XX w. przez Panią Wandę Pawlak. Mam oczywiście na myśli pracę zatytułowaną Martyrologia Sandomierzan 1939-1945.
Znajdziemy w niej, obecnie już bezcenne wspomnienia o sanitariuszkach i żołnierzach I batalionu (m.in. o Tadeuszu Kolasińskim, Tadeuszu Wierusz-Kowalskim, Jerzym Tadeuszu Kucharskim, Marianie Kwiatkowskim, Antonim Lewandowskim, Jadwidze Łochowskiej, Januszu Nagay, Marii Śpiewak, Kazimierzu Tyczyńskim, Grażynie Worobiec i Danucie Woźnickiej).

Maszynopis pracy dostępny m.in. w Miejskiej Bibliotece Publicznej im. Jan Długosza w Sandomierzu:)

Bibliografia

Literatura

1. Opracowania:

Adamczyk M., Prasa konspiracyjna na Kielecczyźnie w latach 1939-1945, Kraków 1982

Bartoszewski P.M., Zaginiony pułk. Zarys wrześniowej historii 7 pułku piechoty Legionów, Lublin 2013

Borzobohaty W., "Jodła". Okręg radomsko-kielecki ZWZ-AK 1939-1945, Warszawa 1984

Grabowski W., Polska tajna administracja cywilna 1940-1945, Warszawa 2003

Gruszczyński W., Lotna sandomierska. Dzieje oddziału partyzanckiego, Warszawa 2001

Inwentarz zespołu archiwalnego Wojskowego Sądu Rejonowego w Kielcach [1918] 1946-1954 [2013], wstęp M. Jedynak, R. Piwko, inwentarz opracował zespół: I. Czyżyk, M. Jedynak, R. Piwko, Ł. Kasza, K. Polit, M. Zawisza, Kielce-Kraków 2014 

Kozłowski W.A., Chełmskie Towarzystwo Cyklistów 1922–1939, Chełm 2013

Kozłowski W.A, Sport w organizacjach paramilitarnych na ziemi chełmskiej w latach 1918-1939, Chełm 2008

Pietrzak J., Szubzda J., Sieradzcy zakładnicy, Sieradz 2013

Piwko R., Obozowe Drużyny Bojowe w Sandomierzu (1944-1946). Działalność organizacji Bronisława Sokołowskiego "Franta" oraz represje komunistyczne wobec jej członków, Kielce-Kraków 2016

Rejestr miejsc i faktów zbrodni popełnionych przez okupanta hitlerowskiego na ziemiach polskich w latach 1939-1945. Województwo tarnobrzeskie, Warszawa 1984

Ropelewski A., W jędrzejowskim obwodzie AK, Warszawa 1986

Sierant P., 2 pułk piechoty Legionów Armii Krajowej, Warszawa 1996

Socha S., Czerwona śmierć czyli narodziny PRL, Wyd. II, Stalowa Wola 2000

Supa J., Więckowski J., "Modrzew". Zarys dziejów Podobwodu ZWZ-AK Staszów, Staszów 1999

Szwedo B., Kawalerowie Virtuti Militari Ziemi Sandomierskiej, t. 1,  Sandomierz 2001

Matusak P., Wesołówka 1944, Warszawa 1993

Matusak P., Wojna i okupacja [w:] Dzieje Sandomierza 1918-1980 t. 4, red. Wojciech Czajka, Warszawa 1994

Więckowski J., Podobwód Armii Krajowej Klimontów "Czeremcha". (Zarys dziejów), Kraków 2009

2. Artykuły:

Chrzanowski B., Eksterminacja ludności polskiej w dystrykcie radomskim (1939-1945) w świetle wydawnictw podziemnych, "Biuletyn Kwartalny Radomskiego Towarzystwa Naukowego" 1999, t. 34, z. 3-4

Kucharski S., Piwko R., Kucharski Tadeusz, „Zeszyty Historyczne WiN-u” 2016, nr 44


Piwko R., Krystyna Prochowska „Katarzyna”, „Pola” (1921–1996), „Glaukopis” 2014, nr 31

Piwko R., Kuśnierz Jan, "Zeszyty Historyczne WiN-u" 2015, nr 42

Stańczyk H., Walka o przyczółek sandomierski latem 1944 r., "Piotrkowskie Zeszyty Historyczne" 2001

3. Prasa:

[b.a.], Mistrzostwa Armii Polskiej, "Warszawski Dziennik Narodowy", 29 VII 1935 r., s. 5

Kapka M.,  Ostatni egzamin  z życia. Kpr. pchor. AK Jerzy Tadeusz Kucharski ps. Lis, "Sandomierzanin. Pismo społeczno-kulturalne" 2017, nr 6, s. 5-6.
 

Piwko R., Uroczystość przekazania do Archiwum Delegatury IPN w Kielcach kolekcji rodzinnych poświęconych oficerom Obwodu AK Sandomierz, „Sandomierzanin. Pismo społeczno-kulturalne” 2018, nr 3, s. 9-11.

 

Piwko R., III Sandomierska Sesja Popularnonaukowa, „Sandomierzanin. Pismo społeczno-kulturalne” 2018, nr 3, s. 8-9.


4. Materiały zaczerpnięte z Internetu:

Klimala P., Płk. Zygmunt Bolesław Żywocki - żołnierz WP, AK i WiN [w:] Strona internetowa Przemysława Klimali "Modelarstwo, Pasja, Historia, Hobby, źródło: http://www.przemkko.strefa.pl/n_miasto/zygmunt_zywocki.html (dostęp on-line 12 III 2017 r.)

Kurus A., Zapomniani Żołnierze Wyklęci 7 Dywizji Piechoty [w:] Strona internetowa Stowarzyszenia Historycznego Reduta Częstochowa im. por. Arkadiusza Ordyńskiego, źródło: http://www.redutaczestochowa.pl/aktualnosci-10/Pl/01-03-2016-zapomniani-zolnierze-wykleci-7-dywizji-piechoty-356.html (dostęp on-line 12 III 2017 r.)

Majewski A., Żołnierz Wolności. Historia mjr Józefa Wysockiego [w:] Strona internetowa Fronda.pl, źródło: http://www.fronda.pl/a/zolnierz-wolnosci-historia-mjr-jozefa-wysockiego,15173.html (dostęp on-line 22 III 2017 r.)

Notka dot. Klemensa Jerki [w:] Strona internetowa byłego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau, źródło: http://auschwitz.org/muzeum/informacja-o-wiezniach/ (dostęp on-line 11 III 2017 r.)

Notka dot. Klemensa Jerki [w:] Strona internetowa Miejsca Pamięci KZ Neuengamme, źródło: http://www.kz-gedenkstaette-neuengamme.de/geschichte/totenbuch/die-toten-1940-1945/jerka/ (dostęp on-line 11 III 2017 r.)