Powiatowa Delegatura Rząd na Kraj w Sandomierzu

Dziś o książce, i to jakiej:) Praca z 2003 r. Waldemara Grabowskiego pozostaje w dalszym ciągu "podręcznikiem" dla wszystkich zainteresowanych fenomenem Polskiego Państwa Podziemnego (kliknij tutaj). Monografia "Polska tajna administracja cywilna 1940-1945" to ponad 700 kart, na których Autor zaprezentował swoje ustalenia na temat struktur cywilnych Polskiego Państwa Podziemnego (PPP). Polecana książka to przewodnik po instytucjach oraz obszerny słownik biograficzny ludzi związanych z cywilnym pionem władz okupowanej Polski.

Jest też wątek sandomierski. Możemy się dowiedzieć z niego, że Okręgowej Delegaturze Rządu w Kielcach podlegała Powiatowa Delegatura Rządu w Sandomierzu. Kierowało nią III delegatów:

- Piotr Sarzyński "Wiotki" ze Stronnictwa Ludowego,

- [Witold] Misiewicz "Szymkiewicz" ze Stronnictwa Narodowego,

- Józef Gul "Gruda" ze Stronnictwa Ludowego.

W dalszej części tekstu znajdziemy nazwiska osób związanych ze strukturami Kierownictwa Walki Cywilnej, Kierownictwa Walki Podziemnej, dowódców Państwowego Korpusu Bezpieczeństwa, Referatu Wojskowego oraz Powiatowej Komisji Oświaty i Kultury.

Podsumowując, polecana praca to obszerne dzieło dotyczące historii najnowszej Polski, w którym na szczęście nie pominięto wątków regionalnych. Warto zapoznać się z książką, a następnie... np. zacząć poszukiwania szczegółów na temat sylwetek Sandomierzan - pracowników delegatury. Może być to trochę inny sposób uczczenia, obchodzonej ostatnio rocznicy powstania Polskiego Państwa Podziemnego.

Bibliografia

Literatura

1. Opracowania:

Adamczyk M., Prasa konspiracyjna na Kielecczyźnie w latach 1939-1945, Kraków 1982

Bartoszewski P.M., Zaginiony pułk. Zarys wrześniowej historii 7 pułku piechoty Legionów, Lublin 2013

Borzobohaty W., "Jodła". Okręg radomsko-kielecki ZWZ-AK 1939-1945, Warszawa 1984

Grabowski W., Polska tajna administracja cywilna 1940-1945, Warszawa 2003

Gruszczyński W., Lotna sandomierska. Dzieje oddziału partyzanckiego, Warszawa 2001

Inwentarz zespołu archiwalnego Wojskowego Sądu Rejonowego w Kielcach [1918] 1946-1954 [2013], wstęp M. Jedynak, R. Piwko, inwentarz opracował zespół: I. Czyżyk, M. Jedynak, R. Piwko, Ł. Kasza, K. Polit, M. Zawisza, Kielce-Kraków 2014 

Kozłowski W.A., Chełmskie Towarzystwo Cyklistów 1922–1939, Chełm 2013

Kozłowski W.A, Sport w organizacjach paramilitarnych na ziemi chełmskiej w latach 1918-1939, Chełm 2008

Pietrzak J., Szubzda J., Sieradzcy zakładnicy, Sieradz 2013

Piwko R., Obozowe Drużyny Bojowe w Sandomierzu (1944-1946). Działalność organizacji Bronisława Sokołowskiego "Franta" oraz represje komunistyczne wobec jej członków, Kielce-Kraków 2016

Rejestr miejsc i faktów zbrodni popełnionych przez okupanta hitlerowskiego na ziemiach polskich w latach 1939-1945. Województwo tarnobrzeskie, Warszawa 1984

Ropelewski A., W jędrzejowskim obwodzie AK, Warszawa 1986

Sierant P., 2 pułk piechoty Legionów Armii Krajowej, Warszawa 1996

Socha S., Czerwona śmierć czyli narodziny PRL, Wyd. II, Stalowa Wola 2000

Supa J., Więckowski J., "Modrzew". Zarys dziejów Podobwodu ZWZ-AK Staszów, Staszów 1999

Szwedo B., Kawalerowie Virtuti Militari Ziemi Sandomierskiej, t. 1,  Sandomierz 2001

Matusak P., Wesołówka 1944, Warszawa 1993

Matusak P., Wojna i okupacja [w:] Dzieje Sandomierza 1918-1980 t. 4, red. Wojciech Czajka, Warszawa 1994

Więckowski J., Podobwód Armii Krajowej Klimontów "Czeremcha". (Zarys dziejów), Kraków 2009

2. Artykuły:

Chrzanowski B., Eksterminacja ludności polskiej w dystrykcie radomskim (1939-1945) w świetle wydawnictw podziemnych, "Biuletyn Kwartalny Radomskiego Towarzystwa Naukowego" 1999, t. 34, z. 3-4

Kucharski S., Piwko R., Kucharski Tadeusz, „Zeszyty Historyczne WiN-u” 2016, nr 44


Piwko R., Krystyna Prochowska „Katarzyna”, „Pola” (1921–1996), „Glaukopis” 2014, nr 31

Piwko R., Kuśnierz Jan, "Zeszyty Historyczne WiN-u" 2015, nr 42

Stańczyk H., Walka o przyczółek sandomierski latem 1944 r., "Piotrkowskie Zeszyty Historyczne" 2001

3. Prasa:

[b.a.], Mistrzostwa Armii Polskiej, "Warszawski Dziennik Narodowy", 29 VII 1935 r., s. 5

Kapka M.,  Ostatni egzamin  z życia. Kpr. pchor. AK Jerzy Tadeusz Kucharski ps. Lis, "Sandomierzanin. Pismo społeczno-kulturalne" 2017, nr 6, s. 5-6.
 

Piwko R., Uroczystość przekazania do Archiwum Delegatury IPN w Kielcach kolekcji rodzinnych poświęconych oficerom Obwodu AK Sandomierz, „Sandomierzanin. Pismo społeczno-kulturalne” 2018, nr 3, s. 9-11.

 

Piwko R., III Sandomierska Sesja Popularnonaukowa, „Sandomierzanin. Pismo społeczno-kulturalne” 2018, nr 3, s. 8-9.


4. Materiały zaczerpnięte z Internetu:

Klimala P., Płk. Zygmunt Bolesław Żywocki - żołnierz WP, AK i WiN [w:] Strona internetowa Przemysława Klimali "Modelarstwo, Pasja, Historia, Hobby, źródło: http://www.przemkko.strefa.pl/n_miasto/zygmunt_zywocki.html (dostęp on-line 12 III 2017 r.)

Kurus A., Zapomniani Żołnierze Wyklęci 7 Dywizji Piechoty [w:] Strona internetowa Stowarzyszenia Historycznego Reduta Częstochowa im. por. Arkadiusza Ordyńskiego, źródło: http://www.redutaczestochowa.pl/aktualnosci-10/Pl/01-03-2016-zapomniani-zolnierze-wykleci-7-dywizji-piechoty-356.html (dostęp on-line 12 III 2017 r.)

Majewski A., Żołnierz Wolności. Historia mjr Józefa Wysockiego [w:] Strona internetowa Fronda.pl, źródło: http://www.fronda.pl/a/zolnierz-wolnosci-historia-mjr-jozefa-wysockiego,15173.html (dostęp on-line 22 III 2017 r.)

Notka dot. Klemensa Jerki [w:] Strona internetowa byłego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau, źródło: http://auschwitz.org/muzeum/informacja-o-wiezniach/ (dostęp on-line 11 III 2017 r.)

Notka dot. Klemensa Jerki [w:] Strona internetowa Miejsca Pamięci KZ Neuengamme, źródło: http://www.kz-gedenkstaette-neuengamme.de/geschichte/totenbuch/die-toten-1940-1945/jerka/ (dostęp on-line 11 III 2017 r.)

Powitanie

Szanowni Czytelnicy 

Serdecznie zapraszam do współpracy nad tworzeniem bloga Od "Ziarna" do "Henryka". Losy żołnierzy Obwodu ZWZ-AK Sandomierz. 

Po pierwsze, wyjaśniam dlaczego taki nieco abstrakcyjny tytuł.

Dla większości z Państwa, wyjaśnienie znaczenia tytułowych słów zapewne nie stanowi problemu. Tak, macie całkowitą rację, w czasie okupacji niemieckiej pod m.in. takimi kryptonimami funkcjonował Obwód ZWZ-AK Sandomierz. W tytule wykorzystano chronologicznie pierwszy i ostatni używany kryptonim. Dwa "środkowe" to dla porządku: "Wyżyny" i "Eukaliptus".

Przy okazji pierwsze pytanie dla ewentualnych Czytelników, czy zna ktoś przedziały czasowe w których posługiwano się poszczególnymi kryptonimami?

Taka niezbyt łatwa zagadka na początek. Od razu wyjaśniam, że odpowiedzi na to pytanie nie znajdziecie Państwo w pomnikowej "Jodle" (W. Borzobohaty, "Jodła". Okręg radomsko-kielecki ZWZ-AK 1939-1945, Warszawa 1988).

W ten sposób przeszliśmy do tematu książek. Jednym z celów istnienia tego bloga jest stworzenie bibliografii (wykazu) książek, artykułów, wspomnień, reportaży, filmów itp. związanych z losami żołnierzy tytułowego obwodu. Jako pierwsza do bazy wpisana zostanie wspomniana już Jodła, jako ukłon autora bloga dla Autora tej bardzo ważnej publikacji. Do podsyłania swoich propozycji oczywiście gorąco zachęcam.

Z bibliografią wiąże się kolejny cel tego bloga, tzn. baza biogramów. Z lektury blogów historycznych wiem, że studia biograficzne cieszą się zarówno zainteresowaniem autorów jak i Czytelników. Warto podkreślić, że nierzadko Czytelnicy z czasem zostają współtwórcami takich działów. Chciałbym, aby było tak również w przypadku Od "Ziarna" do "Henryka".

To tyle na początek, pierwszy post "na temat" już wkrótce.

Licząc na Państwa zainteresowanie i przychylne przyjęcie,

życzę przyjemnej lektury
i pozdrawiam.
Robert