Bitwa pod Pielaszowem (3)

"W szczerym polu biały krzyż" to tytuł radiowej audycji autorstwa Sebastiana Przybyłowicza,  poświęconej losom żołnierzy Armii Krajowej z  Okręgu Radomsko-Kieleckiego. Kolejne odcinki publikowane były od 16 kwietnia do 18 grudnia 2017 r. na antenie Radia Kielce.

W rolę przewodników wcielili się znani historycy, prof. Adam Massalski oraz dr Marek Jedynak. Ze względu na tematykę bloga zachęcam do rozpoczęcia odsłuchiwania reportaży od odcinka poświęconego walkom I batalionu 2 pułku piechoty Legionów AK pod dowództwem kpt. Ignacego Zarobkiewicza "Swojaka" (zob. audycja).

Dodam, że wszystkie odcinki audycji uszeregowane zgodnie z kolejnością emisji są dostępne na stronie internetowej Radia Kielce. Polecam:)

Raoul Madeła "Paproć" - szef Refaratu II w Obwodzie AK Sandomierz

Już dwukrotnie się zdarzyło, że post Czy wiecie, że... dotyczył sportowych zainteresowań żołnierzy Obwodu AK Sandomierz. A więc kontynuujmy rozpoczętą serię. Dziś lekkoatletyka:)

Czy wiecie, że... ppor. Raoul Madeła "Paproć" m.in. szef Referatu II (wywiadu) w Obwodzie AK Sandomierz był czterokrotnym mistrzem Gimnazjum Polskiego w Wolnym Mieście Gdańsku w konkurencji bieg na dystansie 110 m przez płotki. To nie wszystko, późniejszy szef sandomierskiego wywiadu AK w 1933 r. został bowiem wicemistrzem Gdyni w grze deblowej w tenisa. Był również posiadaczem Państwowej Odznaki Sportowej (zdjęcie po prawej), która potwierdzała jedynie jego zamiłowanie do czynnego spędzania wolnego czasu.

Więcej o sylwetce i losach bohatera postu już wkrótce w zarysie biografii "Paprocia".

Zygmunt Żywocki - komendant Obwodu AK Sandomierz

O tym, że internet jest skarbnicą wiedzy nie muszę chyba nikogo przekonywać. W masie różnego rodzaju publikowanych w nim informacji, odnaleźć możemy prawdziwe perełki.

Ostatnimi tego rodzaju odkryciami są materiały poświęcone postaci Zygmunta Żywockiego. Przypominam, że w swojej bogatej biografii płk Zygmunt Żywocki miał również związki z Sandomierzem. Zgodnie z danymi podanymi w "Jodle", od stycznia do maja 1940 r. pełnił obowiązki komendanta Obwodu ZWZ Sandomierz.

Rozbudowany biogram bohatera niniejszego postu znajdziemy na oficjalnej stronie internetowej Stowarzyszenia Historycznego Reduta Częstochowa im. por. Arkadiusza Ordyńskiego. W pracy autorstwa Pana Adama Kurusa (biogram) znajdziemy m.in. przebieg służby Zygmunta Żywockiego w okresie II Rzeczypospolitej Polskiej, wątek poświęcony jego roli w planowaniu słynnego rozbicia więzienia w Radomiu (8-9 września 1945 r.) a także okoliczności zatrzymania go przez funkcjonariuszy NKWD w Radomiu (październik 1945 r.).

Zdjęcie pochodzi ze zbiorów Stowarzyszenia Historycznego Reduta Częstochowa im. por. Arkadiusza Ordyńskiego. 
   

16-17 marca 1942 r. Masowe aresztowania w Sandomierzu

W najbliższym tygodniu minie kolejna, 75. już rocznica masowych aresztowań mieszkańców miasta przez przedstawicieli okupacyjnych władz niemieckich. Czytając jeden z tomów monografii miasta (P. Matusak, Wojna i okupacja [w:] Dzieje Sandomierza 1918-1980 t. 4, red. Wojciech Czajka, Warszawa 1994, s. 169) natknąłem się na informację, że jednym z wówczas zatrzymanych był kpt. pożarnictwa a zarazem szef Referatu I (organizacyjnego) w Komendzie Obwodu AK Sandomierz - Klemens Jerka. Informację tę należy sprostować, szczególnie w przeddzień rocznicowych obchodów.

Przywołany oficer został bowiem zatrzymany prawdopodobnie rok później (lipiec 1943 r.), co potwierdzali świadkowie wydarzeń (Irena Pfeiffer oraz wdowa po Kapitanie Barbara Jerka). Najpełniejszy ze znanych mi biogramów Klemensa Jerki opracowała Pani Wanda Pawlak wraz ze swoi zespołem. Jest on dostępny w Martyrologii Sandomierzan....

  

Ignacy Zarobkiewicz "Swojak" - komendant Podobwodu AK Sandomierz

Czy wiecie, że... kpt. Ignacy Zarobkiewicz "Swojak" komendant Podobwodu AK Sandomierz (1940-1944) oraz dowódca 1 batalionu 2 pułku piechoty Legionów AK to nie tylko przedwojenny oficer i uczestnik wojny obronnej w Polsce (1939 r.). Był również także zapalonym cyklistą, w czasie służby w 7 pułku piechoty Legionów w Chełmie (1934-1939) należał do sekcji kolarskiej tamtejszego Wojskowego Klubu Sportowego "Garnizon". Informacje przekazał Waldemar Antoni Kozłowski, znawca historii miasta i autor publikacji poświęconych temu miastu (szczegóły w bibliografii).

Helena Bażant na facebooku:)

Serdecznie polecam lekturę notatki zamieszczonej na oficjalnym facebooku Muzeum Okręgowego w Sandomierzu. Wpis poświęcony pamięci Heleny Bażant (notka). Nie muszę chyba dodawać, że młoda Helena Bażant była członkiem Armii Krajowej a także uczestnikiem konspiracji antykomunistycznej. Do notki dołączono dwie fotografie ze zbiorów rodzinnych.

Wszystko w małej formie, a zarazem bardzo ciekawe. Zgodnie z komentarzem "muzeum", trzymam kciuki za dalsze poszukiwania i odkrywanie historii m.in. Obwodu AK Sandomierz.

Zachęcam do lektury

Bitwa pod Pielaszowem (2)

Bitwa pod Pielaszowem i Wesołówką to obecnie jeden z ważniejszych symboli związanych z historią okupacji niemieckiej. Nie muszę dodawać, że to również wydarzenie związane z historią żołnierzy Obwodu AK Sandomierz. Warto zadać sobie pytania kto, kiedy i w jakich okolicznościach podejmował pierwsze próby upamiętniania ofiar lipcowych walk.

W dzisiejszym poście przedstawię jedną z bohaterek historii związanych z przykładami upamiętniania. W 1966 r. Pani Maria Kaczor, mieszkanka Kleczanowa przekazała honorowo część swojej działki leżącej w Pielaszowie. W miejscu tym ufundowany został następnie pomnik, miejsce pamięci o poległych i zamordowanych w lipcu 1944 r. Oficjalnego odsłonięcia dokonano 23 lipca 1967 r. w XXIII rocznicę powstania PRL. Wśród materiałów archiwalnych zachował się nawet druk zaproszenia na tę uroczystość wraz z programem obchodów.

Warto zachowywać w pamięci zdarzenia ale przede wszystkim ludzi, którzy w okresie PRL oraz w latach dziewięćdziesiątych XX w. swoją postawą przyczyniali się do "niezapominania" o żołnierzach I batalionu 2 pułku piechoty Legionów AK. Zachęcam wszystkich do poszukiwań i dzielenia się zdobytymi wiadomościami na temat historii obchodów znanych dzisiaj jako rocznica akcji "Burza" w regionie sandomierskim.